Basilicum kweken op het terras: een gids van A tot Z

Verse kruiden zijn niet alleen een smaakvolle toevoeging aan gerechten, maar kunnen ook een prachtige aanvulling zijn op jouw terras. Een van de meest geliefde kruiden om zelf te kweken is basilicum. Met zijn heerlijke geur en smaak is basilicum een veelzijdig kruid dat gemakkelijk te zaaien en te kweken is. In dit blogartikel vind je alle stappen van het proces terug: van kiezen, over zaaien, tot oogsten. Je vindt ook enkele tips en tricks om met succes basilicum te laten groeien op jouw terras.

Kies een basilicumvariëteit die je lekker vindt

Er zijn verschillende soorten basilicum om uit te kiezen, elk met zijn eigen unieke smaak en eigenschappen. De meest voorkomende variëteiten zijn de Genovese basilicum, citroenbasilicum, kaneelbasilicum en Thaise basilicum. Overweeg welke smaak je het meest aanspreekt en welke variëteit het beste past bij jouw culinaire voorkeuren.

Selecteer de juiste pot en goede grond

Basilicum gedijt goed in potten, dus kies een pot van gemiddelde grootte met drainagegaten aan de onderkant om overtollig water af te voeren. Gebruik een lichtgewicht potgrondmix die goed doorlatend is. Het is ook een goed idee om een laagje grind of kleine stenen op de bodem van de pot te leggen om de afvoer te verbeteren.

Basilicum zaaien, stekken of kopen?

Je kan basilicum op verschillende manieren kweken op het terras. De eerste optie is voor als je snel resultaat wilt zien: je kan ervoor kiezen om al opgekweekte basilicumplantjes te kopen bij een kwekerij of tuincentrum. De tweede optie is voor als je wilt experimenteren en de volledige groeicyclus van basilicum wilt ervaren: je kan namelijk ook ervoor kiezen om vanaf zaad te beginnen. De derde optie is basilicum stekken. Dat duurt niet zo lang als zaaien, maar het gaat ook niet zo snel als een jonge plant kopen. Hieronder staan alle voor- en nadelen van deze drie opties op een rijtje.

Voordelen en nadelen van basilicum zaaien

Er zijn heel wat voordelen en nadelen verbonden aan je eigen basilicum zaait. Hieronder staan de belangrijkste overwegingen op een rijtje.

Voordelen:

• Kostbesparend: Het zaaien van basilicumzaden is over het algemeen goedkoper dan het kopen van kant-en-klare planten in een tuincentrum. Een enkel pakje zaden kan je meerdere planten opleveren.
• Variëteitkeuze: Door zaden te zaaien, heb je een breed scala aan basilicumvariëteiten om uit te kiezen. Er zijn veel verschillende smaken, geuren en kleuren beschikbaar, waardoor je jouw favoriete variëteit kan selecteren. Wat mij betreft is dit alleszins het allergrootste voordeel.
• Leerzaam proces: Het zaaien van basilicum vanaf zaad kan een leerzame en lonende ervaring zijn. Je kan het volledige groeiproces vanaf het begin volgen en meer inzicht krijgen in de behoeften en groeicycli van de plant. Natuurlijk is dat een stuk minder leerzaam als je dat het tiende jaar op rij doet.
• Grote hoeveelheid planten: Door basilicumzaden te zaaien, kan je meerdere planten tegelijkertijd kweken. Dat kan handig zijn als je een grote hoeveelheid basilicum nodig hebt om te koken of om bijvoorbeeld pesto van te maken.

Nadelen:

• Tijd en geduld: Het zaaien van basilicum vereist tijd en geduld. Het duurt enkele weken voordat de zaden ontkiemen en dan duurt het nog eens enkele weken voordat de zaailingen groot genoeg zijn zodat je ze kan verpotten. Als je snel basilicum nodig hebt, dan is zaaien zeker niet de beste optie.
• Mislukte ontkieming: Hoewel basilicum over het algemeen gemakkelijk te kweken is, kan niet elk zaadje succesvol ontkiemen. Sommige zaden kunnen niet levensvatbaar zijn of problemen ondervinden bij het ontkiemen, wat kan leiden tot een lagere opkomst van zaailingen.
• Seizoensgebondenheid: Basilicum gedijt het beste bij warme temperaturen, dus het zaaien kan beperkt zijn tot het groeiseizoen, meestal in het voorjaar en de zomer. In koudere klimaten kan het nodig zijn om binnenshuis te zaaien of te wachten tot de juiste buitentemperaturen zijn bereikt.
• Beperkte beschikbaarheid: Als je op zoek bent naar een specifieke basilicumvariëteit, kan het zijn dat je de zaden niet altijd direct kan vinden in lokale winkels. Online zadenwinkels bieden echter vaak een breed scala aan variëteiten.

Beslis je uiteindelijk om voor zaaien te kiezen? Neem dan zeker mijn stap-voor-stapzaaigids voor basilicum door.

Voordelen en nadelen van basilicum stekken

Zoals het zaaien voor- en nadelen heeft, geldt dat ook voor het stekken van basilicum. Om ervoor te zorgen dat je een goede geïnformeerde beslissing kan maken, staan de belangrijkste voor- en nadelen van stekken hieronder verzameld.

Voordelen:

• Snelle resultaten: Het stekken van basilicum is over het algemeen sneller dan het zaaien van zaden. Stekken hebben al een voorsprong omdat ze afkomstig zijn van een volwassen plant. Ze hebben al ontwikkelde wortels, waardoor de groei enigszins versneld wordt.
• Genetische uniformiteit: Door basilicum te stekken, kan je ervoor zorgen dat de nieuwe planten genetisch identiek zijn aan de ouderplant. Dit is handig als je een bepaalde basilicumvariëteit hebt waarvan je de eigenschappen wilt behouden.
• Behoud van kenmerken: Als je een bepaalde basilicumvariëteit hebt met specifieke smaak- of aromakenmerken die je wilt behouden, is het stekken van de plant de beste manier om die kenmerken te behouden. Zaadteelt kan leiden tot variaties in smaak en geur.
• Meerdere planten: Door basilicum te stekken, kan je meerdere planten creëren uit een enkele moederplant. Dit is vooral handig als je een grote hoeveelheid basilicum nodig hebt of als je planten wilt delen met vrienden en familie.

Nadelen:

• Afhankelijkheid van een moederplant: Bij het stekken ben je afhankelijk van een gezonde moederplant om de stekken van te nemen. Als de moederplant niet gezond is, kan dat een grote beperking zijn bij het vermeerderen van basilicum. Natuurlijk is dat ervan uitgaande dat je al een basilicumplant hebt.
• Risico op ziekten: Nauw gerelateerd aan het vorige punt is dat het stekken van basilicum het risico met zich kan meebrengen dat ziekten of plagen worden overgedragen van de moederplant naar de stekken. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat de moederplant gezond is en dat je schoon gereedschap gebruikt om de stekken te snijden. Soms zijn zulke aandoeningen nog niet gemanifesteerd op het moment van stekken, waardoor je te laat erachter komt.
• Gevoeligheid voor omgevingsfactoren: Stekken zijn over het algemeen gevoeliger voor omgevingsfactoren zoals temperatuur en vochtigheid. Ze hebben nog geen goed ontwikkeld wortelstelsel en kunnen gemakkelijk uitdrogen of worden aangetast door veranderingen in de omgeving. Dat is ook de reden dat je veel mensen ziet stekken in een kas / serre, of in een kleine variant ervan, zoals een doorzichtige plastic doos.
• Beperkte genetische diversiteit: Hoewel het behouden van genetische uniformiteit een voordeel kan zijn in sommige gevallen, kan het ook een nadeel zijn als je op zoek bent naar variatie in basilicumplanten. Zaadteelt kan leiden tot genetische diversiteit en de mogelijkheid om nieuwe eigenschappen te ontdekken.

Beslis je uiteindelijk om voor stekken te kiezen? Neem dan zeker mijn stap-voor-stapstekgids voor basilicum door.

Voordelen en nadelen van basilicum kopen

Uiteraard kan je ook ervoor kiezen om een jonge basilicumplant (of eerder plantjes) te kopen. Wat zijn de voor- en nadelen van basilicum kopen om het kruid verder door te kweken?

Voordelen:

• Gemak en tijdsbesparing: Het kopen van een jong basilicumplantje is gemakkelijk en tijdbesparend. Je hoeft niet te wachten tot de zaden ontkiemen of stekken wortel schieten. Je kan direct een gezonde plant kopen om ermee aan de slag gaan.
• Gegarandeerde variëteit: Als je een specifieke basilicumvariëteit wilt, kan je ervoor kiezen om een jong plantje te kopen. Daardoor weet je zeker dat je de gewenste variëteit krijgt, in plaats van te vertrouwen op zaadteelt of stekken. Voor dat laatste is dat natuurlijk enkel het geval als je de stekjes gekocht, geruild of gekregen hebt.
• Direct gebruiksklaar: Een jong basilicumplantje is al voldoende ontwikkeld om te worden gebruikt. Je kunt de bladeren oogsten en gebruiken voor koken of andere toepassingen zodra de plant is gevestigd.
• Deskundig advies: Als je een jong basilicumplantje koopt bij een tuincentrum of kweker, kan je vaak profiteren van deskundig advies. Ze kunnen je informatie geven over het verzorgen van de plant en tips geven om een gezonde groei te bevorderen. Natuurlijk heb jij dat niet nodig, aangezien je deze kweekgids van A tot Z hebt doorgenomen, maar ik vermeld het toch maar even.

Nadelen:

• Kosten: Het kopen van een jong basilicumplantje is bijna altijd duurder dan het zaaien van zaden of het nemen van stekken. Je betaalt voor het gemak en de tijd die het kostte om de plant op te kweken.
• Beperkte variëteitskeuze: Hoewel je bij het kopen van een jong plantje een gegarandeerde variëteit krijgt, kan het aanbod beperkt zijn. Je kan mogelijk niet de exacte variëteit vinden die je wilt hebben, vooral als je op zoek bent naar minder gangbare soorten.
• Kwaliteitscontrole: Bij het kopen van een jong plantje is het belangrijk om de kwaliteit ervan te controleren. Zorg ervoor dat de plant gezond eruitziet, zonder tekenen van ziekten, plagen of zwakke groei. Controleer ook de wortels om er zeker van te zijn dat ze stevig en goed ontwikkeld zijn. Sla die controle zeker niet over als je basilicum in de supermarkt koopt!
• Mogelijke overgangsproblemen: Wanneer je een jong basilicumplantje koopt, moet je rekening ermee houden dat de plant mogelijk een overgangsperiode nodig heeft om zich aan te passen aan nieuwe omgevingsomstandigheden. Zorg voor een goede acclimatisering en pas de juiste verzorgingspraktijken toe om de overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Basilicum verzorgen en onderhouden

Locatie: Kies de juiste plek voor je basilicumplant

Basilicum gedijt het beste in warme en zonnige omstandigheden. Plaats je basilicumplant op een plek waar het minstens 6-8 uur direct zonlicht per dag ontvangt. Zorg ook ervoor dat de plant beschermd is tegen harde wind, aangezien dit de bladeren kan beschadigen.

Water geven: Hou de grond vochtig

Basilicum heeft regelmatig water nodig, maar je mag basilicum ook niet verdrinken. Houd de grond vochtig, maar niet doorweekt. Geef water als de bovenste laag van de grond droog aanvoelt. Het is belangrijk om de plant van onderaf water te geven, bij voorkeur bij de wortels, om te voorkomen dat de bladeren nat worden en vatbaar worden voor ziekten. Zorg wel ervoor dat de wortels nooit in het water blijven staan, want dan krijg je al snel te maken met wortelrot.

Bemesting: Voed je basilicumplant regelmatig

Hoewel basilicum vrij gemakkelijk te houden is, is het aangewezen om je basilicum geregeld te bemesten. Basilicum is namelijk een snelgroeiende plant en heeft voedingsstoffen nodig om gezond te blijven. Gebruik een uitgebalanceerde meststof of een organische meststof volgens de instructies op de verpakking. Bemest de plant regelmatig tijdens het groeiseizoen, meestal om de paar weken.

Snoeien: Stimuleer een gezonde groei

Regelmatig snoeien bevordert een gezonde groei en helpt bij het bevorderen van vertakking en compactheid van de plant. Knijp of snijd de toppen van de stelen regelmatig af om de groei te stimuleren en de plant bossiger te maken.

Het oogsten van bladeren is ook een vorm van snoeien en moedigt de plant aan om nieuwe groei te produceren. Als je echter ook begaan bent met de vorm en de stevigheid van je basilicumplant, dan kan je beter oogsten en snoeien combineren. In het begin gaat je oogst dan wel beperkt zijn, maar naarmate de plant verder en verder vertakt, heb je wellicht meer basilicum dan je kan gebruiken.

Tip: snoei basilicum telkens aan het volgende groeipunt. Uit elke oksel van het groeipunt schieten snel weer nieuwe stengels. Op die manier maak je van een basilicumplantje al snel een heuse struik!

Ziekten en plagen: Hou je plant gezond

Zoals veel kruiden, kan basilicum vatbaar zijn voor enkele ziekten en plagen, zoals meeldauw, bladluizen en slakken. Controleer je plant geregeld op tekenen van schade of ziekte. Als je problemen opmerkt, zijn hier enkele maatregelen die je kan nemen:

• Meeldauw: Meeldauw kan optreden als witachtige vlekken op de bladeren. Om dit te voorkomen, zorg voor een goede luchtcirculatie rondom de plant en vermijd overtollig vocht op de bladeren. Als meeldauw toch optreedt, verwijder dan aangetaste delen zo snel mogelijk. Probeer in eerste instantie altijd de groeiomstandigheden te verbeteren (bv. niet in de regen laten staan). Als dat niet werkt, dan kan je het gebruik van een schimmelwerend middel overwegen.
• Bladluizen: Bladluizen zijn kleine insecten die zich voeden met de sappen van de plant. Ze overleven niet lang zonder voeding en ze zijn vrij gemakkelijk van de plant af te spoelen met water of je kan ze gewoon met de hand wegvegen. Brandnetelgier en water met wat afwasmiddel zijn oplossingen als de plaag hardnekkig is, maar wees dan wel voorzichtig voordat je de basilicum opeet. Wacht lang genoeg en was de bladeren grondig. Natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes kunnen ook helpen bij de bestrijding van bladluizen.
• Slakken: Slakken kunnen gaten in de bladeren van basilicum veroorzaken. Om slakken af te weren, kan je een barrière rondom de plant creëren met behulp van koperen tape of diatomeeënaarde. Het gebruik van slakkenkorrels of het plaatsen van biervallen kan ook effectief zijn. Door een rondje door je tuin te wandelen op vochtige momenten, kan je ook een hoop slakken verzamelen om ze weg te houden van je kruiden. Op een balkon of een verhoogd terras heb je echter zelfden last van slakken.

Basilicum overwinteren: Bescherm je plant tegen koude temperaturen

Eigenlijk is basilicum is een eenjarige plant. Bovendien is basilicum gevoelig voor koude temperaturen. Als je wilt dat je basilicumplant langer overleeft, kan je overwegen om deze binnen te brengen tijdens de wintermaanden. Plaats de plant op een zonnige vensterbank of gebruik groeilampen om voldoende licht te bieden. Verminder de watergift enigszins, maar zorg ervoor dat de grond niet volledig uitdroogt.

Op die manier kan je ook tijdens de herfst- en wintermaanden dagelijks genieten van verse basilicum. Verder is het dan ook mogelijk om de plant in het volgende groeiseizoen weer naar buiten te brengen. Of het echte de moeite waard is, dat laat ik aan jou over. Basilicum is immers vaak niet zo duur en daarom zijn de meeste mensen geneigd om gewoon ervan te genieten zolang het duurt om dan het jaar erna opnieuw te beginnen.

Elke dag verse basilicum

Met deze tips voor verzorging en onderhoud kan je een gezonde en weelderige basilicumplant kweken. Door aandacht te besteden aan de juiste locatie, voldoende water te geven, te bemesten, te snoeien en plagen en ziekten onder controle te houden, kan je genieten van een overvloedige oogst van dit smaakvolle kruid. Experimenteer met verschillende basilicumvariëteiten en geniet van de heerlijke aroma’s en smaken die basilicum aan je culinaire creaties toevoegt. Veel succes!